Sterke vrouwen!
Eerder deze zomer mocht ik samen met een zoon een blik werpen in het huis van zijn overleden moeder. In de gang zag ik aan de open trap een stuk touw tussen katrollen hangen, met aan de uiteindes handvaten – een vindingrijke manier om in beweging te blijven. De eettafel stond er nog bij zoals zij die jarenlang had ingericht. Had tijd stilgestaan? Zij had een hoge leeftijd bereikt. Haar leven, waarin rust en eigen ritme centraal stonden, stelde haar in staat om tot enkele weken voor haar overlijden zelfstandig te blijven wonen. Die kracht zag ik ook terug bij andere vrouwen, die na het verlies van hun partner — soms recent — letterlijk en figuurlijk verdergingen met hun werk en hun leven.
Mijn hoop is, dat ik ook zo doorzettend en veerkrachtig zal reageren. Want ergens weten we allemaal wel, dat bij leven ook sterven hoort, dat herfst en winter volgen op de zomer. In de afgelopen decennia hoorde ik bij condoleances goedbedoelde opmerkingen zoals: “Wat reageert ze sterk” of “Zij gaat gewoon door, zoals voorheen.” Begrijpelijke woorden, bedoeld als steun. En ja, mensen ervaren dat vaak ook als prettig. Toch stelde ik mezelf de vraag:
is dat echt ‘sterk’, of is het ook gewoon de enige optie die er is?
Het doet me denken aan hoe we als kind leren lopen: we vallen, we staan op, en we proberen verder te lopen. Noemt iemand dat sterk, of is het gewoon een natuurlijk proces? Rouw is misschien vergelijkbaar. Zoals rouwdeskundige Manu Keirse het onlangs treffend zei op televisie: “Rouw verwerk je niet. Je overleeft het verlies en je leert ermee leven.” Na benodigde ruimte vinden mensen een eigen omgangswijze. Enkele voorbeelden van ‘sterke’ vrouwen:
Y Een vrouw wier haar man overleed, besluit minimaal een half jaar alleen op de camping te verblijven waar zij samen vaak kwamen.
Y Een vrouw werkt door in het tuinonderhoud, precies op de plek waar zij voor zijn overlijden samen stopten met wieden.
Y Een vrouw zet hun gezamenlijke vrijwilligerswerk voort, ondanks het plotselinge verlies van haar geliefde.
Y Samen met haar zoon runt een vrouw de zaak die ze jarenlang met haar man had opgebouwd, gedragen door hun diepe zielsverbondenheid.
Leermomenten die ik deze zomer waarnam: van bewegen, opstaan en doorgaan. ‘Sterke vrouwen’ zijn niet alleen in geschiedenisboeken te vinden, maar leven nu rondom ons!
Is iemand in je omgeving overleden, wil je informatie of uitvaartwensen bespreken? Je kan direct contact opnemen. Ik ben dag en nacht bereikbaar, 7 dagen per week.
